Non-verbale communicatie:

“Hoewel de wetenschap van lichaamstaal een redelijk recente studie is, pas zo’n zestig jaar oud, is de lichaamstaal zelf natuurlijk al zo oud als de mensheid” (Kuhnke (2007).

Als je een moment voor jezelf neemt waarin je stil bent om aandachtig te observeren naar lichaamstaal dat zich uit in bewegingen en uitdrukkingen, krijg je een idee van alle gebaren die we bewust en onbewust creëren. Deze lichaamstaal stuurt een boodschap die overeen komt met gevoelens en gedachten die intern, en op dat moment, een rol spelen. Iedereen zendt een bepaalde boodschap uit. Zo kunnen mensen binnen enkele seconden beoordelen hoe iemand over zichzelf denkt op basis van de uitdrukking op het gezicht en hoe het lichaam beweegt. Mensen kunnen niet communiceren zonder lichaamstaal (Rebel, 2011 ).

In Het uitdrukken van emoties bij mens en dier (Charles Darwin, 2008) bespreekt hij het verband tussen mensen, mensapen en apen. Deze soort gebruiken soortgelijke gezichtsuitdrukkingen om bepaalde emoties uit te drukken, die zijn geërfd van een gemeenschappelijke voorvader.

Ik betrapte mijzelf tijdens het maken van deze opdrachten voor het vak communicatie dat ik vaak te druk ben met wat er gebeurt in het moment van een interactie. Ik ben in deze periode wel gaan werken aan het onderkennen van non-verbale communicatie. Dit heeft meerdere malen goed uitgepakt. Van onbewust ben ik naar meer bewust waarnemen gegaan.

 

Stemgebruik:

Wanneer je praat, breng je niet alleen feitelijke gegevens over. Je stem onthult ook je gevoel over datgene wat je zegt. Wat je denkt heeft ook effect op je stemgebruik. De aspecten die invloed hebben op het stemgebruik zijn; melodie, dynamiek, ritme en timbre. Verandert er iets in deze vier aspecten tijdens het gebruiken van je stem dan zou dit kunnen opvallen. Dit zijn aspecten die ook je expressie bepalen. Andere aspecten zijn de wijze van articuleren en de toonhoogte waarmee gesproken wordt. De manier van ademhalen heeft ook invloed op het stemgebruik. Zo zal iemand die net een stuk gerend heeft of een stressreactie ervaart een andere stem hebben als iemand die rustig op de bank zit. Vaak kunnen we deze aspecten zelf veranderen. Zo wordt er gezegd dat mensen met een lagere stem meer macht verkrijgen. Mensen met een hoge stem zouden in dat geval gezien kunnen worden als mindere. Een leidinggevende met zware stem komt daardoor beter uit de verf op stemgebruik, dan een leidinggevende met een hoog stemgebruik. Zelf luister ik graag naar het enthousiasme in iemand zijn stem. Als docent kan je daarmee effectief gebruik maken van je stem. Zo is het handig om een opdracht te verstrekken of de klas erbij te houden met wat enthousiasme in je stem. Veel studenten gaan mee met de stem door er positief op te reageren en aan de slag te willen.

Open en gesloten communicatie houd in dat communicatie transparant is. Transparant wil zeggen helder en doorschijnend. Alle partijen stellen zich kwetsbaar op en hebben geen verborgen agenda.

Als partijen zich kwetsbaar opstellen, waardoor gevoeligheid en fragiliteit gedeeld worden is de kans groot dat er wederzijdse acceptatie mogelijk wordt gemaakt. Het effect is een positief en open klimaat in de communicatie. Dit bevorderd vertrouwen. Vertrouwen bevorderd de interactie, samenwerking en de positieve energie binnen de zender en ontvanger. Wanneer de fundering open communicatie betreft, zullen zender en ontvanger elkaar eerder begrijpen waardoor de communicatie meer succesvol zal zijn.

Wat vaak in de weg staat van open communicatie is het tactisch handelen van één van de spelers. Zodra iemand denkt aan winnen, waardoor de ander verliest, zal de communicatie ook zo gespeeld worden. Open communicatie bied de mogelijkheid om samen te winnen nadat elkaars standpunt begrepen word en er vanuit dit perspectief gekeken wordt. Dit vraagt nogal wat van mensen. Zeker als iemand het niet is gewend. Het werkt namelijk twee kanten op. Zender en ontvanger zullen beiden open moeten staan voor deze communicatie. Begrijpend luisteren is een term die centraal staat binnen de open communicatie. Dit betekent luisteren om te begrijpen wat iemand voelt, in tegenstelling tot luisteren om direct te reageren.

Gesloten communicatie houd in dat er een formele lijn wordt gehanteerd. Iemand die gesloten communicatie toepast houd zich aan de feiten en zal vaak taakgericht tewerk gaan. Hierdoor zal de zender gevoelens voor zichzelf houden en niet langer dan nodig praten(zenden). De non-verbale expressie zal gering zijn aangezien er vaak een bewuste keuze is gemaakt voor gesloten communicatie. Een leidinggevende die alle taken zelf wil uitvoeren en in het proces niet alles wil delen met zijn medewerkers is een goed voorbeeld van gesloten communicatie.

                                                           “Ignoti nulla cupido”

Onbekend maakt onbemind.

Het risico van dit gedrag kan een moeizame en stroeve samenwerking betekenen. Het creëert een bepaalde sfeer omdat men vaak terug krijgt wat er verzonden wordt. Dit kan effect hebben op het vertrouwen in de zender. Indien het een gelijke relatie betreft zal er naar aanleiding van boven genoemde punten vaak aangevoeld worden dat er meer aan de hand is, wat niet wordt vertelt.